ماه: تیر ۱۳۹۶

سخنان افشا کننده نتانیاهو

No Comments

سخنان افشا کننده نتانیاهو

پاتریک ساهاکیان

خرید امنیت به قیمت جنگ  اصطلاحی جدیدی است که می توان به سخنان نتانیاهو در پاریس بست داد  . سخنانی که خود اثبات کننده این واقعیت است که بعضی از چهره های سیاسی جهان جنگ در کشورهای دیگر را وسیله ای برای ایجاد ثبات و امنیت خود می دانند . جنگ را جایگزین دیپلماسی می نماید تا از اعمال غیر عرف خود پرده پوشی نمایند و شاید بتوانند امنیت و آرامش را برای خود کسب کنند . معمولا پایان دیپلماسی و عدم توافق به منزله آغاز جنگ است و می توان عنوان نمود آخرین راه حل اختلافات  استفاده از ابزاری به نام جنگ است . اما گاهی ایجاد جنگ توسط دیگران وسیله ای برای کسب  منافع اقتصادی و سیاسی می شود . این مطلب را سخنان نتانیاهو تایید می نماید .   ( با آتش بسی که با میانجیگری روسیه و آمریکا در سوریه به دست آمده مخالف هستیم  چون حضور نظامی ایران در سوریه را استمرار می بخشد ) سخنی است که نتانیاهو در دیدار خود با ریاست جمهوری فرانسه در سفر خود به پاریس به زبان آورد . سخنی که در آن بسیاری نهفته ها وجود دارد . هر چند ریاست جمهوری فرانسه در پاسخ به بدگویی های  نتانیاهو که سعی در بدنامی ایران داشت ، ایران را کشوری متعهد دانست و عنوان نمود ایران پایبند به کلیه توافقات اتمی خود است و از این بابت جای نگرانی نداریم .  اما نگرانی های نتانیاهو به قدری بود که با سخنان رییس جمهور میزبان سخنان خود را ادامه داد ،. البته سخنان و مواضع غیر منطقی و بی پایه این رژیم در قبال ایران برای جهانیان مشخص است .

حمایت و یا به رسمیت شناختن گروههای شورشی و تروریستی از طرف کشورها و رژیم های دیگر ، در حقوق بین الملل به منزله توهین به دولت رسمی بوده و در نزد سیاسیون امری پذیرفته شده نیست . حال این به ظاهر سیاسیون با سخنان خود واقعیتی را افشا می نمایند که جمهوری اسلامی ایران از دیر باز سعی در افشای آن داشت . افشای واقعیت حمایت رژیم هایی چون اسراییل و….. از گروههای شورشی و تروریستی در خاک کشورهای منطقه است . آنچه از سخنان نتانیاهو می توان استنباط کرد ، هدف رژیم وی از لزوم  وجود شورشیان مخالف دولت اسد  و حمایت از درگیری ها در سوریه را ناشی از نگرا نی ها و توهمات  قدرت یافتن کشور همسایه است .

از طرفی نگرانی نتانیاهو از آتش بس پیش آمده در نقاطی از خاک سوریه وقتی شدت یافته است که چنان که خود در ادامه گفتگو ها با رییس جمهور فرانسه اقرار نمود تماسهای وی و تلاش برای منصرف نمودن روسای  جمهور ایالات متحده و روسیه از این توافق بی نتیجه مانده است .  ریاست جمهوری ایالات متحده امریکا بعنوان حامی وی نیز به سخنان او مبنی بر عدم توافق با روسیه جهت ایجاد آتش بس در نقاطی از خاک سوریه تن در نداده و با روسیه در خصوص این اقدام توافق حاصل نموده است . حال باید نتانیاهو در نظر داشته باشد که ترامپ در روزهای گذشته اظهار نمود ، امیدوارم این آتش بس برای مدت طولانی حاکم بوده و نهایتا به پایان درگیریها بیانجامد . تنها ماندن نتانیاهو و هم پیمانی ایالات متحده با روسیه بمنزله از دست دادن حامی چون ایالات متحده بوده است . این عمل میزان نگرانی در نتانیاهو  را شدت می بخشد  .

وضعیت نابسامان اتحادیه کشورهای عربی  که با وجود اختلافات بین اعضای خود بر میزان ناکارآمدی آن هر روز افزوده می شود ، وضیعتی است که نتانیاهو از آن خرسند بود . ولی در حال حاضر این رویداد و بهم خوردن معادلات سیاسی در منطقه ، نگرانی های انتانیاهو را چندین برابر کرده است .

اقتصاد مقاومتی

No Comments

 

قطر کشوری که از لحاظ  جغرافیایی با کشورهای عربستان سعودی مرز مشترک زمینی و مرز آبی با کشورهای ایران، کویت، عراق، عربستان، بحرین و امارات متحده عربی دارد . پس از تحریم  از طرف عربستان و هم پیمانان ریاض تنها می تواند از مسیر امن مرزهای هوایی و دریایی جمهوری اسلامی ایران دسترسی به جهان داشته باشد و بدین سان می توان گفت تنها راه ارتباطی این کشور با دنیا از طریق ایران است .  ایران با توجه به حمایتهای انسان دوستانه خود در اولین ساعات آغاز تحریم این کشور آمادگی خود را برای همکاری و تامین مایحتاج خصوصا مواد غذایی کشور همسایه خود اعلام و در حمایت از این کشور اولین محموله های مواد غذایی را به این کشور ارسال نمود .

اقتصاد دولت ترکیه به دلیل تحریم های لحاظ شده از کشورهای غربی و ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی ایران توانسته است از فرصت استفاده کرده و با موج سواری سیاسی دوره شکوفا را پشت سر بگذرانید ولی  با پایان تحریم های ایران روزهای خوش اقتصادی ترکیه وارد دوره افول شده و اختلافات با روسیه و تحریم های اقتصادی این کشور ضربه ای مهلک بر پیکره اقتصاد ترکیه وارد کرد . شرایط نا امن برای سفر توریست پس از وقایع سیاسی این کشور تزلزل اقتصاد این کشور را با توجه به وابستگی شدید به درآمد حاصل از توریست که در این مقطع زمانی با رکود شدید مواجه شد سیر شیب تند منفی را از خود به ثبت رسانید . به هر حال ترکیه به دنبال فرصتی است  تا بتواند به دوره شکوفایی اقتصادی خود بازگردد . ترکیه که از حمایت کشورهای اروپایی بازمانده است  و سعی دارد به ایالات متحده  که به عنوان  تنها کشور حامی خود نگاه میکند روابط دوستانه خود را حفظ نماید در این برهه زمانی چه سیاستی را پیش خواهد گرفت ؟  البته نباید فراموش کرد سیاست های دونالد ترامپ که در آخرین سخنان خود اعلام شد  حمایت از آل سعود و محکومیت دوحه را انعکاس می دهد . آیا ترکیه به سمت متحدان ایالات متحده خواهد رفت ؟ یا با توجه به تحریم های اتخاذ شده برای قطر فرصت پیش آمده را مغتنم شمرده نهایت سعی و تلاش خود را به کار گرفته تا بتواند حداکثر سود را از این وضعیت بدست آورد ؟ به هر حال بین این دو باید تصمیم بگیرد .

گذشته از این سخنان باید در نظر داشت با توجه به شرایط خاص ایران و عنایت به منشور سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، ایران یک کشور بی طرف بوده و می تواند سیاستهای خود را بر اساس قوانین و مصلحت کشور تدوین و اجرایی نماید . از طرفی حمایت اقتصادی ایران از قطر به عنوان کشور دوست و همسایه امری طبیعی است .

با توجه به شرایط پایدار و امنیت  حاکم بر آسمان ایران  ، آسمان ایران به عنوان امن ترین آسمان ( هوا از دید حقوق بین المللی که حد فاصل زمین تا اتمسفر می باشد ) محدوده پروازی و ترانزیت  می تواند برای کشوری که دارای یکی از قدرتمند ترین خطوط هوایی است ، مورد بهره برداری قرار بگیرد . از طرفی دیگر استفاده از امکانات این خط هوایی قدرتمند گامی در جهت تامین کمبودهای ناوگان هوایی کشور  باشد .

از طرفی با توجه به  تولیدات کشور ایران ، صادر کنندگان ایرانی می توانند  در راستای  تحقق سیاست کلی نظام جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اقتصاد مقاومتی از این فرصت پیش آمده استفاده و بازاری سودمند برای کشور ایجاد نمایند . بماند که جهت تحقق رقابت در امر صادرات با دیگر رقیبان این بازار اقتصادی ، تولید کالاهای رقابتی ، تجهیز صنایعی چون بسته بندی و …. و مهمتر از همه تبلیغات در کشور مقصد را می طلبد که تامین و پوشش این ضروریات مستلزم ایجاد امکاناتی است که توابع زمانی و …… را به همراه دارد . حال زمان آن است که  وزارتخانه های  مربوطه در این خصوص اقدامی نمایند تا آیندگان در این خصوص با تاسف اظهار نظر ننمایند .

انزوای رییس جمهور

No Comments

دولتمرد موفق  کسی است که درک واضح از شرایط داخلی و خارجی کشور داشته باشد . بتواند در کنار خود نخبگانی داشته باشد تا از نظرات آنها در مسیر تدوین و اجرای سیاستهای کشور استفاده نماید . سخنان متضاد سیاستمدار ناشی از عدم ثبات افکار وی دارد . نداشتن تخصص کافی و همچنین عدم انتخاب نیروهای کارآمد نشانه ای از ضعف دولتمرد است . زیرا دریافت درکی واضح از شرایط موجود و همچنین اطلاعات کم و بعضا نادرست عواملی هستند که تصمیم گیری را برای دولتمرد سخت می نمایند . شاید حرکت دولت را نیز در مسیر سراشیبی که نهایتا به دره منتهی شود قرار دهد . به هرحال آنچه امروز در سیاست ایالات متحده مشهود است فصل جدیدی از انزواطلبی است . در مدت کوتاهی که از دوره ریاست این رییس جمهور ایالات متحده میگذرد در رسانه ها به کرات سخن از اختلاف نظر بین او و مسولین کشور به گوش می رسد . برکناری مسول امنیت کاخ سفید ، برکناری رییس اف بی آی ، برکناری مقامهای قضایی و ….. سخن از عدم توانایی حفظ نخبگان  در کنار خود است . از طرفی دیگر با عدم درکی مناسب از سیاست جهان خصوصا منطقه خلیج فارس و خاورمیانه با نگاهی کاملا اقتصادی به منطقه نسبت به معاملاتی اقدام می نماید که در صحنه سیاسی توجیهی برای آن ندارد . سخنان روز گذشته وی مبنی بر دلیل حضور خود در اجلاس ریاض که به گفته وی پیامد مالی داشته و در مقابل دریافت  میلیاردها دلار در جلسه حاضر شده است سخنی است که بیانگر طرز فکر این سیاست مدار را بازگو می نماید . از دیگر سخنان ایشان که نظر نویسنده را به خود جلب کرد می توان گفت در آخرین سخنرانی خود پس از ناکامی وزیر امور خارجه ایالات متحده در رایزنی حل اختلافات منطقه بین دوحه – ریاض و همپیمانان عربستان ، که نشانی از ناراحتی بدلیل عدم توانایی در آن مشخص بود ، دلیل محکومیت قطر به پشتیبانی از گروههای تروریستی را این چنین بیان می نماید : زمانی که در ریاض بودم سوال کردم حامی تروریست در منطقه کیست و در جواب انگشتها  قطر را نشانه گرفتند . بله دلیل ایشان فقط شنیده ها بوده است !!!  دلایلی که ایشان در روز جاری با الفاظی به دور از شان و منزلت یک دیپلمات در خصوص قطر به زبان آورد بر پایه شنیده ها بوده است . در کنار این سخنان نباید فراموش کرد سخنان این مقام در دنیای دیپلماسی ارزش خود را از دست داده است . سخنان اخیر دبیرکل سازمان ملل که در سایت رسمی سازمان انعکاس یافته است نشانه ای از پایبندی جمهوری اسلامی ایران به تعهدات خود در زمینه برجام است که بواسطه آژانس انرژی اتمی راستی آزمایی شده و صحت گزارشات که حاکی از رعایت کلیه توافقات برجام است رعایت شده است ولی از طرفی دیگر ایالات متحده در اجرای تعهدات خود ناکام بوده است . این واقعیت خود سندی بر متعهد بودن ایران در عرصه بین المللی بوده و ایرانیانی که وفای برعهد را برای خود الزام می دانند . از طرفی دیگر سخنان یاوه ریاست جمهوری ایالات متحده  در خصوص برجام را اثبات می کند . برجام یک توافقنامه چند جانبه است و اظهار نظر یک کشور تاثیری بر آن نمی تواند داشته باشد .  به هر حال حرکت دبیر کل از یکطرف و ایستادگی موگرینی به عنوان نماینده اتحادیه اروپا بر لزوم اجرای برجام نشانه هایی از بی اعتباری سخنان ریاست جمهوری ایالات متحده است . بماند از نمونه های دیگری که در جی بیست و پیمان پاریس و …… باعث اثبات انزواطلبی شده است . به هر حال سیاستهای پوپولیستی هیچگاه نتوانسته است جایگاهی برای بانیان و منتخبین آن داشته باشد و در طول زمان هویت و ماهیت آنها روشن شده و متحمل شکست هایی شده اند . شاید  یادآوری پایان دوره انزواطلبی ایالات متحده ( دکترین مونرویه  ۱۸۲۳)  و ورود این قاره به مسایل جهانی ( وودر ویلسون ۱۹۱۷ ) به عنوان بخشی از تاریخ جهان و کشورش تاثیری در دیدگاههای این مقام داشته باشد و از تاریخ درس بگیرد .

بازی دوگانه

No Comments

مولفه های متغیر در تعیین سیاست خارجی کشورها گاهی تحت تاثیر عواملی قرار میگیرد که کنترل آنها خارج از حیطه اختیارات کشور می باشد . اگر آنها را در زمره عوامل خارجی تاثیر گذار بر سیاست کشورها طبقه بندی نماییم باید بخشی از آنها را بصورت عوامل رسمی چون سیاست کشورهای همسایه ، کشورهای جهان ، سازمانها و نهادهای بین المللی چون سازمان ملل بعنوان اعضای جامعه بین الملل و بخشی دیگر بعنوان گروههای معترض منطقه ای و گروههای تروریستی می توانیم دسته بندی نماییم . بروز اختلافات در بین کشورها و عدم وجود اتحادیه های منطقه ای باعث عدم همنوایی و همبستگی کشورهای منطقه ای و مسیر دخالت کشورهای خارج از منطقه را افزایش می دهد . شاید هم بخشی از این اختلافات ناشی از تفرقه افکنی های کشورهای دیگر برای نیل به اهدافی که می توان به جرات گفت پیامد اقتصادی و به دنبال آن منفعت سیاسی در بر دارد می باشد . تخیلات بلند پروازانه دست اندر کاران سیاست  کشورهای منطقه و در راس آنها عربستان ، سیاست خارجی این کشورها را دستخوش تحولی شگرف نموده و از وضعیت سنتی و محافظه کارانه تبدیل به یک سیاست بی ثبات و تند نموده است .  تاثیرات آن می تواند به تحول در وضعیت منطقه منجر شده و صلح منطقه را دستخوش تغییر نموده  و باعث ایجاد یک منطقه نظامی و درگیر جنگ نماید . ایجاد بازار برای فروش تسلیحات نظامی به کشورهای منطقه که سفر رییس جمهور ایالات متحده به عربستان یکی از بزرگترین معاملات  تسلیحاتی را بهمراه داشت  انگیزه ای دیگر برای ایجاد نفاق و تشنج در منطقه است. از طرف ایجاد وضعیت متشنج منطقه ، کشور قطر را بر آن داشت تا معامله ای را که مدتها در انجام آن مردد بود جامعه عمل پوشانده و آنرا به مرحله اجرایی برساند . دست اندر کاران و تصمیم گیرندگان سیاست در عربستان بدون توجه به موقعیت و وضعیت کشور قطر ، تنها با در نظر گرفتنن شرایط خود نسبت به تغییر دیپلماسی در منطقه اقدام نمودند و در یک حرکت ناشیانه حرکتی را شروع نمودند که در صورت عدم تغییر مسیر  در دراز مدت گزینه های نظامی را جانشین دیپلماسی می نماید .  اقدامات حکام سعودی به بهانه مبارزه با تروریست و درگیر کردن ایران با موضوع  بدون داشتن دلایل ، نشانه هایی از واهمه از رودرویی با ایران به عنوان قدرت منطقه  و از طرفی عدم اعتنا به حاکمیت دوحه بر سرزمین خود است .

سفر وزیر امور خارجه ایالات متحده به منطقه به منظور رایزنی برای حل اختلاف بین دوحه و ریاض و متحدانش ،  نه تنها نتوانست باعث تغییر در شرایط نماید بلکه باعث تشدید تنش و ناکارآمدی رایزنیها توسط مسولین  کشورهای منطقه گردید . سخنان ریاست جمهوری آن کشور در محکوم کردن بی دلیل دوحه و اظهارات نسنجیده وی مبنی بر تغییر پایگاه نظامی خود در خاک دوحه و متهم کردن دوحه به  کمکهای مالی به گروههای تروریستی و همچنین جانب داری از سیاستهای ریاض زمینه افزایش اختلافات را ایجاد نمود  . سخنان وی پشتوانه ای برای حکام بی تجربه سعودی که تحت تاثیر سیاستهای ایالات متحده هستند شده  تا سیاستهای ناکارآمد خود را ادامه داده و به نحوی مجری سیاستهای تدوین شده کشورهای غربی خصوصا ایالات متحده گردند . رفتار تنش زا ترامپ نتیجه بی تجربه گی این مقام امریکا است که بازار اقتصادی را با سیاست درآمیخته و بدون داشتن تخصص وارد این صحنه شده است . حال باید در نظر گرفت تاثیر سیاستهای ایالات متحده و غرب در منطقه به عنوان یک مولفه متغیر بر سیاست خارجی کشورها چه تاثیراتی به همراه دارد ؟

مداخله کشورهای منطقه به لحاظ درگیر بودن با مشکلات منطقه شاید از دلسوزی بیشتر برخوردار بوده و ایجاد بستری برای تغییر روابط و برگشت شرایط به حالت حل اختلافات از راه دیپلماسی را ایجاد نماید . ایجاد موضع خصمانه حکام آل سعود در مقابل ایران مسیر رایزنی و حل اختلاف دیپلماتیک در منطقه را با دشواریهایی همراه نموده است .   

تمایل ایران به واقع گرایی

No Comments

عوامل تاثیرگذار بر سیاست خارجی کشورها به دو دسته طبقه بندی میشوند . عوامل ثابتی چون جغرافیا ، تاریخ و فرهنگ سیاسی در مقابل متغییرهای فردی و بین المللی که عوامل متغییر و پویا قلمداد می شوند ، تعیین  کننده سیاست خارجی کشورها قلمداد می شوند  . هرچند مبنای سیاست خارجی کشورها  ثابت و تغییر در کلیت آن با سرعت بسیار کند صورت می پذیرد . ولی آنچه حایز اهمیت است تغییر در مولفه های متغییر است که باعث تغییر در معادله گفتمان کشورها شده و تحول در آن پیش می آورند .

انتخابات ریاست جمهوری در کشورها باعث تغییر در گفتمان میگردد . استاد محترم نویسنده سرکار خانم دکتر واعظ در یکی از کلاسهای درس خود گفتمان را به صورت صریح و ساده “جهت گیری کردن ” تعریف نمود . در کشور جمهوری اسلامی ایران ، پیروزی انقلاب و تشکیل جمهوری اسلامی در گفتمان و سیاست خارجی کشور تغییرات اساسی ایجاد نمود  . اگر بخواهیم در یک تقسیم بندی کلی نگاهی به تحولات در گفتمان کشور داشته باشیم آنرا می توان به گفتمان جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۰ ، ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ ، از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ ، از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ و نهایتا از سال ۱۳۹۲ تا …. تقسیم بندی کرد ، اما انتخابات روزهای جاری برگ جدیدی در گفتمان جمهوری اسلامی ایران پیش آورد . اگر بخواهیم تاثیرات گفتمان را در سطوح مختلف بررسی نماییم لازم است تاثیرات ناشی از گفتمان را در سطح داخلی ، منطقه ای و بین المللی طبقه بندی نماییم .

آنچه حایز اهمیت است میزان مشارکت ملت ایران در انتخابات ریاست جمهوری است ، مشارکتی کم سابقه که ناشی از بلوغ سیاسی جامعه ایرانی است  و پشتوانه ای برای رییس جمهور در ادامه مسیر گفتمان سیاسی کشور.

انتخاب گفتمان اعتدال و امید  نشانه تمایل ملت ایران به واقع گرایی و مخالفت با پوپولیسم است و در سطح داخلی ، دولت درصدد است در تدوین سیاستهای خود مبنای واقع گرایی را سرلوحه تصمیمات خود قرار دهد ، زیرساختهای سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی را بهبود بخشد تا وضعیت ملت ایران دچار تحول گردد .  تاثیر این انتخاب باعث شد  در منطقه تفکرات جنگ طلبانه حکام کشورهای منطقه خصوصا نتانیاهو، اردوغان ،  بن سلمان  و…  با بن بست مواجه شده و این شکست انزجار و ناراحتی این رهبران را در پی داشت .  در سطح بین المللی می توان گفت ایران با انتخاب خود به جهان ثابت کرد طرفدار گفتگو و تامل با جهان بوده و دستگاه دیپلماسی ایران با در اختیار داشتن افرادی توانمند چون دکتر محمد جواد ظریف  آمادگی دارد اختلافات خود را با جامعه بین المللی با اجتناب از جنگ از  مسیر دیپلماسی حل وفصل نماید .

تجارت امریکایی و بحران عربی

No Comments

اظهارات روز گذشته وزیر دفاع ایالات متحده امریکا پرده از رازی برداشت. دونالد ترامپ ریاست جمهوری ایالات متحده امریکا در آخرین سخنان خود درباره بحران ایجاد شده در خاورمیانه و قطع روابط دیپلماتیک کشورهای عربی به رهبری عربستان سعودی با قطر ، عنوان کرد این اقدام در پی همکاریهای دولت قطر از گروههای تروریستی بوده و این کشور را محکوم به همکاری با گروههای تروریستی کرده درصدد پشتیبانی و حمایت از تصمیم عربستان برآمد . سیاست خارجی کشورهای جهان معمولا با سرعتی بسیار کند در حال تحول است و مبنای این حرکت کند ناشی از ماهیت آن است . در بحث سیاست خارجی کشورها عوامل متعددی به عنوان منابع تاثیرگذار شناخته می شوند که در یک تقسیم بندی می توان آنرا به دو گروه عوامل ، بخش ثابت از جمله پیشینه تاریخی ، فرهنگ سیاسی ، منابع و کالاهای اقتصادی و….. تقسیم بندی و در بخش متغییر  مولفه های متغییر این تابع که عواملی چون منابع فردی ، منافع نقش گرایانه ، منابع حکومتی ، منابع ملی و نهایتا منابع خارجی یا بین المللی را جای  داد . در بخش منابع فردی ، توانایی های فردی و رفتار  نخبگان و رهبران کشورها از جمله  اعتماد به نفس  یا خود باوری ، شجاعت  یا ترس ، صبوری و تندی و  …..جزو عوامل تاثیرگذار بر سیاست خارجی کشور می باشد . از طرفی دیگر از شرایط دولتمرد خوب ، درک درست از سیاست کشور خود و سایر کشورها است که وی را در مسیر رهبری همراهی کرده ، اعتبار و جایگاه او را نمایان می سازد.

افشا خبر فروش تسلیحات نظامی حدود ۲۲ میلیارد دلاری روز گذشته ایالات متحده امریکا به قطر را می توان به این صورت تعبیر کرد که اگر کشور قطر در مسیر حمایت از گروههای تروریستی قدم بر میدارد ، فروش و در اختیار قراردادن این تسلیحات نظامی پشتیبانی از حکومت قطر بوده به منزله تایید و حمایت از عملکرد و سیاستهای دوحه است . اگر نظری دیگر دارند پس سخنان ریاست جمهوری آن کشور عاری از مطالعه و کارشناسی بوده نظام سیاسی آن کشور را در عرصه سیاست خارجی می تواند زیر سوال ببرد . این عدم ثبات و تناقص را می توان ناشی از عدم توانایی دولتمردان آن کشور از درک سیاست  کشورها دانست .  روحیه و رفتار دونالد ترامپ رییس جمهور ایالات متحده و بالاترین مقام اجرایی کشور  به عنوان منبع فردی می تواند نقش بسزایی در سیاست خارجی ایالات متحده داشته باشد . سخنان ایشان گویای سیاست خارجی ایالات متحده است . وجود تناقصات در کفتار و کردار سیاست خارجی ایالات متحده نمودار عدم ثبات در تصمیم گیری سیاسیون و رهبران ارشدی است که در آن کشور اجازه تصمیم گیری دارند .  نباید فراموش کرد  مخالفت و مبارزه با تروریست شعار جدید کشورهای امپریالیسمی برای نفوذ در منطقه شده است .  راهی برای ایجاد بازار فروش تسلیحات نظامی . اگر امپریالیسم را بخواهیم به دورههای مختلف تقسیم بندی نماییم می توانیم بگوییم در دوره سوم وقتی کشورهای سلطه گر شرایط را مساعد دیدند به این نتیجه رسیدند که تجارت را جایگزین غارت نمایند و با این شگرد به چپاول منابع کشورها ادامه دهند .  امروز با نگاهی به پیشینه تاریخی ایالات متحده به سادگی در می یابیم  این کشور در دوره سوم بحث تجارت را جایگزین سلطه کرد . از طرفی تسلیحات نظامی کالای قابل عرضه  آن کشور در مقابل  دریافت و خرید انرژی از کشورهای منطقه است . فروش تسلیحات چند میلیارد دلاری به عربستان در هفته گذشته و ایجاد نفاق بین کشورهای عرب بعد از رقص شمشیر در عربستان ، مهر تاییدی بر قرارداد فروش و تحویل تسلیحات در روزهای گذشته به قطر شد . قراردادی که چندی پیش از آن سخن به میان آمده بود و شاید دولتمردان قطری تن به انعقاد آن نداده بودند . 

عدم پایبندی ایالات متحده به منشور سازمان ملل

No Comments

اختلاف نظر بین سیاسیون و حقوقدانان در خصوص حقوق بین الملل از جایی قوت میگیرد که ضمانت اجرا برای حقوق بین الملل وجود ندارد . یا می توان گفت ضمانت های اجرایی حقوق بین الملل جنبه عملی ندارند . وودر ویلسون رییس جمهور وقت ایالات متحده برخلاف دکترین مونرویه مبنی بر اتحاذ سیاست درهای بسته و عدم دخالت در امور سایر کشورها و پیشگیری از مداخله سایر کشورها در امور ایالات متحده ، از بی طرفی در جنگ جهانی خودداری کرد و نهایتا پیشنهاد تشکیل جامعه ملل را داد ولو اینکه هرگز خود به  دلیل ممانعت کنگره و مجلس سنای ان کشور به عضویت جامعه ملل متحد در نیامد . روزولت رییس جمهور بعدی ایالات متحده بعدها نیز با سران کشورهای شوروی، بریتانیا، فرانسه و جمهوری چین تصمیم به تشکیل سازمان ملل متحد داده با حفظ حق وتو با ۴ کشور دیگر به عنوان اعضای ثابت سازمان ملل متحد منصوب شدند . سخنان دستگاه دیپلماسی ایالات متحده  در خصوص تغییر تدریجی نظام جمهوری اسلامی ایران نقض آشکار منشور سازمان ملل مبنی بر عدم مداخله در امور سایر کشورها است . از طرفی دیگر تعیین سرنوشت ملت ها به دست مردمان آن سرزمین است .  این سخنان دستگاه دیپلماسی ایالات متحده حکایت از عدم شناسایی حکمیت حکومتها بر سرزمین خود دارد و با اصل استقلال کشورها در تضاد است . پیدایش  کشورها یا دولتها از ترکیب چهار مولفه سرزمین – جمعیت – حکومت و حاکمیت  ایجاد میگردد و عدم وجود هر کدام باعث عدم تشکیل یا تشکیل دولت ناقص میگردد . به رسمیت شناختن دولت ها طبق قاعده خاصی صورت میگیرد و شناسایی به دو صورت دوژوره و دو فاکتو است . در شناسایی دوژوره که عمده کشورهای جهان به اینصورت شناسایی می شوند اصل بر برسمیت شناختن مولفه های یک کشور است و نقض به رسمیت شناختن آنها از طرف هر یک از اعضای جامعه بین المللی به معنای توهین و اهانت به آن کشور است که معمولا در کشورهای جهان چنین رسمی وجود ندارد . سردم داران کشورهای به ظاهر دموکراتیک و حافظ حقوق بشر با شعارهای فریبنده به دنبال جلب نظر بوده و سعی دارند تحت نقاب این شعارها به سیاستهای پنهانی خود جنبه عملی بخشند . نتیجه انتخابات سال جاری ریاست جمهوری ایران و مشخص شدن گفتمان کشور در سطح منطقه ای و بین المللی  بیانگر گفتمان صلح طلبی و حل اختلافات بر مبنای دیپلماسی و خارج از هرگونه تنش  است . این نتیجه شاید نگرانی های کارتل ها و ترانس های  سازنده و فروشنده تسلیحات نظامی در ایالات متحده و رژیم صهیونیستی را شدت بخشیده است . کارتل ها و ترانس هایی که بعنوان تعیین کننده ریاست جمهوری ایالات متحده نقش بسزایی دارند . با توجه به شکست های پی در پی ریاست جمهوری ایالات متحده در سیاستهای داخلی کشور خود ، حال سعی دارد از طریق جلب نظر و مساعدت حامیان خود ادامه مسیر ریاست جمهوری خود را ادامه دهد . به هر حال آنچه مهم است نبود دستگاه قضایی توانمند در عرصه بین المللی و نبود قوانین بازدارنده و تنبیهی در سطح بین المللی مهمترین عامل عدم  پایبندی به توافقات و منشورهای بین المللی است .

ولیعهدی خارج از ……

No Comments

اندیشه های سیاسی در اسلام به صورتهای مختلف تقسیم بندی میشود و عناوین متمایزی را به خود اختصاص می دهند . در این بین آنگونه تقسیم بندی که  با موضوع بحث به صورت آشکارا  سنخیت می یابد تقسیم بندی اندیشه های اسلامی به  تفکر اهل تشیع و اهل تسنن است . اولین حکومت اسلامی در جهان مربوط به پیامبر اسلام و به نوع رسالت پیامبر بر میگردد . پیامبر اسلام برای نشر و ترویج دین مجبور به تشکیل حکومت  گردید . نوع رفتار پیامبران ناشی از نوع رسالت آنهاست .

با بررسی تحولات روزهای گذشته در نظام حکومتی عربستان می توان آنرا با وقایع پس از وفات پیامبر اسلام مقایسه کرد . در سالهای اولیه پس از وفات پیامبر اسلام نیز تعیین خلیفه روند عادی نداشته است . بدون ورود به آنچه در سقیفه گذشت ، بخش عمده تصمیمات متخذه در سقیفه به دلیل حضور انصار و می توان گفت نحوه انتخاب خلیفه به واسطه اجماع حل و عقد بوده است . اما تعیین شخص نایب بعدی بواسطه تعیین خلیفه حاضر صورت پذیرفت . روشی که اکثریت حاضرین در سقیفه  به آن تن در نداده و از پذیرش امام اول شیعیان به عنوان جانشین پیامبر که توسط پیامبر تعیین شده بود  سر باز زدند . این روش تعیین نایب معروف است به استخلاف  .  استخلاف  بمعنای تعیین شخص جانشین  به واسطه تعیین و نصب خلیفه فعلی است . اما این روند در طی آن سالیان بر اساس متغیرهایی که وجود داشت دچار تحول شد و نهایتا به جز اجماع اهل حل و عقد و استخلاف روشی دیگر به نام استیلا نیز بوجود آمد . در روش استیلا کسب قدرت به واسطه زور و شمشیر بود و کسی حکومت را به دست می گرفت که در نبرد پیروز می شد . به هر حال مهم اینست که در بدو وفات پیامبر اسلام نیز این اختلاف سلیقه ها در انتخاب جانشین وجود داشته است . نظر اهل تسنن در واقع همان افراد و پیروان آنها  بودند که جانشینی خلیفه اول را بر جانشینی امام اول ترجیح دادند .از انتقاداتی وارد که پیروان امام اول شیعیان مطرح میکردند آن بود که چگونه در نحوه انتخاب هر خلیفه روشی متفاوت مطرح شده و پس از انتخاب سعی در توجیه روش انتخاب آن میشود.  در حالیکه به نظر منتقدان خلیفه اول در هر کاری روشی مطرح است و باید از آن پیروی کرد .

از نظر منتخبین و پیروان خلیفه اول ، جانشین پیامبر، تنها حاکم جامعه است و نیازی نیست توانایی تفسیر، توضیح و انتقال آموزه های دینی را داشته باشد در حالیکه مهاجرین و پیروان امام اول شیعیان نظر داشتند امام باید نه تنها ادامه دهنده حکومت پیامبر بلکه کسی باشد که توانایی راهنمایی آموزه های دینی و شرعی را داشته باشد . همین اختلاف نظر باعث ایجاد دوگانگی در بین مسلمانان از لحاظ ایدولوژی گردید .

پس از گذشت ۱۴ قرن از وقایع صدر اسلام ، امروز ما شاهد اتفاقاتی از این نظیر در کشور عربستان هستیم . کشوری که هیچگاه حاضر نبوده از یک سیره و روش واحد پیروی نماید . در عرف عربستان که بعدها تبدیل به قانون شد حکومت از برادر به برادر می رسد ولی استثنا بر این قانون حاکم است و در روزهای گذشته پادشاه عربستان با تغییر در قانون کشور پسر خود را به عنوان ولیعهد معرفی نمود . نظام حکومتی در عربستان پادشاهی مطلقه است . بر اساس این نظام حکومتی کلیه قوای آن تابع پادشاه هستند . سخن را از جایی ادامه خواهیم داد که دو نوع فرهنگ در ملت عربستان دیده می شود . بخشی سنت گرا بوده و کاملا بر اساس بومی گرایی و فرهنگ سنتی زندگی میکنند و از هر گونه تجدد گرایی پرهیز می نمایند . بخش دیگر جمعیت تحت تاثیر مستشاران و نمایندگان خارجی هستند که با فرهنگ غربی انس گرفته و آنرا جایگزین فرهنگ سنتی نموده اند . حال در بین شاهزاده های عربستان که کابینه حکومتی را نیز تشکیل می دهند حضور تحصیلکرده های غربی و امریکایی و یا غرب زده باعث حضور فرهنگ غربی در کابینه عربستان میگردد . این افراد تحت آموزههای غربی در قالب سیاست نیز از فرهنگ غربی الگوبرداری نموده و اجازه می دهند تاثیر این فرهنگ در سیاست و دیپلماسی آنها به نمایش درآید . جوان گرایی در کابینه آل سعود به دلیل تمایلات این افراد به غرب باعث ترویج سیاست غرب گرایی در عربستان میگردد . از وجوه توجه کشورهای غربی به کشورهای منطقه خصوصا عربستان وجود بازار عرضه کالاهای غربی در منطقه در قبال نفت و گاز است .

انتصاب ولیعهد جدید عربستان توام با نارضایتی های بسیاری در سطح داخلی و شگفت زدگی در کشورهای جهان بوده و ممکن است پس از مرگ پادشاه نیز اختلافات در خاندان آل سعود به قدری قوت یابد که ادامه حکومت آنها همراه با مشکلاتی باشد . پادشاه عربستان با این تغییر تحولی شگرف در گفتمان داخلی و سیاست خارجی عربستان سعودی پیش آورد . شاید بتوان پیش بینی کرد در آینده گفتمان کشور عربستان به استناد مشخصه های  فردی بالاترین مقام اجرایی و ….. با تحول در سیاستهای کلان کشور روبرو خواهد  شد . تصمیمات متخذه  نظام حکومتی  پادشاهی مطلقه و همچنین عدم استقلال قوا آن باعث قدرت و تاثیر پادشاه بر عملکرد قوا  می گردد و می توان گفت سیاستهای کشور که تابعی  از متغییر های مختلف می باشد دستخوش تحول بسیاری خواهد بود . در سطح داخلی می توان گفت فرهنگ وابستگی به غرب خصوصا به ایالات متحده شدت خواهد یافت از طرفی گزینه جنگ و نبرد و یا به عبارت دیگر قوه قهریه جایگزین دیپلماسی  در کشور عربستان خواهد شد . ولیعهد جوان در دوره تصدی گری خود در سمت وزیر جنگ و ولیعهد دوم کشور عربستان به نظر بسیاری از کارشناسان دستاوردی مگر جنگ یمن نداشته است . نبردی یکطرفه که در ابتدا به نظر وی جنگی کوتاه مدت خواهد بود در حالیکه شاهد آن هستیم که این نبرد تبدیل به یک نبرد فرسایشی و بلند مدت شده است . در زمان ریاست جمهوری جانسون در ایالات متحده  با تغییر موضع  سیاست خارجی ایالات متحده در  عرصه بین المللی با توجه به برنامه تنش زدایی در مقابل اتحاد جماهیر شوروی تغییر یافت و نحوه کمکها رسانی  خود را که در ادامه کمکهای برنامه ترومن بود در قبال ایران تغییر داده  و عربستان را نیز در تراز ایران قرار داد تا کمکهای دوجانبه به کمکهای سه جانبه تغییر رویه یابد . این تغییر به دنبال تقسیم قدرت در منطقه و توجه به عربستان بود . از طرفی نیاز بازار فروش تسلیحات نظامی برای ایالت متحده امریکا که این کالا در صدر کالاهای اقتصادی امریکا قرار دارد ، از جایگاهی پر اهمیت برخوردار است . ایجاد درگیری در نقاط مختلف جهان و یا ایجاد نگرانی برای کشورها در واقع ایجاد بستری مناسب برای عرضه تسلیحات نظامی در جهان محسوب میگردد . قطعا انتخاب شخص تصمیم گیرنده با روحیه ای این چنینی در منطقه باعث ایجاد تنش های بسیاری میگردد . بحران ایجاد شده در قطر شاید پیش زمینه ای برای ایجاد تحریکات در منطقه و ایجاد تنش بود . فروش تسلیحات به طرفین درگیر در این مناقشه گواهی بر این ادعاست که ایالات متحده با ایجاد بحران در مناطق مختلف سعی در فروش تسلیحات نظامی دارد . حال با تعیین ولیعهدی که زمینه ایجاد چنین بستری در منطقه دارد قطعا حمایت کشورهای امریکا و اسراییل را به دنبال خواهد داشت .

 

حاشیه های جی بیست

No Comments

گذشت کشورها از سودهای کوچک خود ، جهت نیل به منفعت های بزرگ مشترک را در صحنه سیاسی همگرایی نامند . همگرایی رکن اساسی برای ایجاد اتحادیه ها یا گروهها در جهان سیاست است . رکنی که بدون وجود آن رسیدن به اهداف مشترک غیر ممکن است . خانم آنجلا مرکل صدراعظم کشور آلمان که در حال به استقبال رفتن انتخاباتی است که آینده سیاست و دیپلماسی کشورش را ورق میزند در روزهای گذشته برای نشست اجلاس گروه جی بیست پذیرای روسا جمهور و مقامات عالی رتبه اعضای این گروه اقتصادی بود . روزهای سختی که جهت حفظ آرامش و امکان  برگزاری اجلاس ، لزوم مداخله واحدهای انتظامی را بهمراه داشت .  تظاهرات گسترده مخالفین با سیاستهای گروه جی بیست  گویای عدم رضایت شهروندان بود . گروه بیست در سال ۱۹۹۹ میلادی بدون پرداختن به صحت و قبول وضعیت اقتصادی اعضای این گروه که بعنوان بیست اقتصاد برتر جهان معرفی میشوند ، با هدف کمک به رشد و توسعه اقتصاد و تجارت کشورها ، برگزاری جلسات منظم این گروه با هدف بحث و بررسی درباره مباحث جهانی موجودیت یافت . بحران اقتصادی در کشورهای غربی انگیزه ایجاد این گروه را در ذهن بانیان آن شدت بخشید .  با به قدرت رسیدن  چهل و پنجمین رییس جمهور ایالات متحده امریکا ، سیاست های منزوی گرایانه ایالات متحده قوت یافته است . با تاکید کشورهای گروه بیست به پایبندی به توافقات پیمان پاریس مبنی بر کاستن از انتشار گازهای گلخانه‌ای که این توافقنامه از گروه توافق نامه های سازمان ملل در خصوص شرایط آب و هوایی کره خاکی است و عدم توافق ایالات متحده امریکا به پایبندی به  این پیمان و اصرار به خروج این کشور از این پیمان به بهانه کاهش هزینه های ایالات متحده گامی در جهت عدم همگرایی با سیاستهای کلی گروه بیست است . گامی که در دراز مدت شاید به انحطاط و نابودی این گروه بینجامد . حضور ایالات متحده در این دوره با حاشیه هایی بسیار همراه بود به نحوی که کلیت و نظم عمومی نشست را نیز تحت تاثیر قرار داد ، گویا این رییس جمهور قصد ندارد خود را مکلف به رعایت اصول اولیه رفتار سیاسی مقامات ارشد کشوری بداند و در محافل سیاسی  با رفتاری مخالف عرف و آداب دیپلماتیک رفتار می نماید . عدم توجه به لزوم حضور در نشست عمومی و جایگزینی آن با دیدار با مقامات به صورت خصوصی تا نهایتا حکایت قرار گرفتن اعضای خانواده بجای رییس جمهور در جایگاه آن مقام کشور نشانه هایی از بی نظمی در دستگاه دیپلماسی آن کشور دارد . این اتفاقات تا جایی ادامه یافت که وزیر امور خارجه کشور آلمان عنوان نمود سیاستهای ترامپ ” آمیختن سیاست با خانواده و تجارت، خویشاوند سالاری است و این برای ما غیرقابل تصور است ” . از طرفی سخنان ریاست جمهوری ایالات متحده در خاک کشورش با سخنانش در اجلاس تفاوتی فاحش داشت . ریاست جمهوری ایالات متحده  پس از دیدار با همتای روس خود نتیجه دیدار را خوب ارزیابی نمود و عنوان کرد توافق نمودیم همکاری های گسترده ای در زمینه سایبری با روسیه آغاز نماییم . اما پس از ورود به کشور خود تحت تاثیر فشارهای وارده از طرف نمایندگان کنگره و سنا سخنان خود را تغییر داد و اعلام کرد ما مذاکراتی در این زمینه داشته ایم ولی بنا نیست به مرحله اجرایی برسانیم و خود را پایبند به آن بدانیم . این رفتار به دور از ثبات سیاسی در آن کشور و تحت تاثیر تصمیمات آنی است . الگوهای رفتاری دولتمردان از متغیرهای تاثیرگذار در سیاست کشورها قلمداد می شود . عدم ثبات و تصمیمات بی پایه و اساس این رهبر ، بی ثباتی و بهم ریختگی در نظام سیاسی کشور را منجر میگردد  که تاثیرات آن در دراز مدت شاید باعث نگرانی برای کلیه کشورهایی که به نحوی پیمانهایی با این کشور دارند را به همراه داشته باشد و نهایتا باعث انزوای بیشتر و بی ارزشی تصمیمات متخذه  ناشی از بی ثباتی تصمیم گیرندگان در نشستهایی که آرای این کشور بر آن تصمیمات تاثیرگذار است در پی خواهد داشت .

به بهانه انتخاب مدیران زن

No Comments

به بهانه انتخاب  مدیران زن

 

در دوران انتخابات ریاست جمهوری کاندیداهای شرکت کننده در انتخابات برنامه هایی آتی خود را به اطلاع عموم می رسانند . برنامه هایی که انجام تنها بخشی از آنها شاید تحولی اساسی در کشور ایجاد نماید . پس از انتخابات و پیروزی کاندیدا در کنار بخشی از برنامه ها که جنبه عملی می یابد ، بخشی از این برنامه ها  وعدههایی است که امکان اجرای آن به هر دلیلی میسر نمی شود و بخشی دیگر برای اجرایی شدن  نیاز به ایجاد بستری دارد که مستلزم زمان است . به هر حال این ها همگی امری طبیعی بوده و نباید به آن خرده گرفت .  جمعیت کشورها به نسبتی تقریبا برابر از دو جنس تشکیل یافته است و طبیعی است حضور هر دو جنس در انتخابات نقشی تعیین کننده دارند . مشارکت زنان  در عرصه های سیاسی و اجتماعی خصوصا رده های مدیریتی در کنار شاخص هایی چون اقلیتهای ساکن در کشور ، میزان توریست و …. از شاخصهای توسعه یافتگی کشورها به شمار می رود  و معیاری برای سنجش میزان توسعه یافتگی کشورها . در رسانه ها و مطبوعات کشور همواره سخن از مشارکت زنان در عرصه های مختلف به میان می آید . این سخنان مربوط به  نیمی از جمعیت کشور است که سهم در عرصه های مختلف دارند و باید جایگاه آنها در جامعه محفوظ باشد . زنان در جمهوری اسلامی ایران نشان دادند توانایی کسب جایگاه های ویژه در عرصه های مختلف علمی ، پژوهشی ، ورزشی و اجتماعی ، سیاسی و ….. در سطح داخلی و بین المللی دارند و این موفقیتها بخشی از افتخارات کشور محسوب می شود . با پیروزی رییس جمهور در انتخابات دوره یازدهم و دوازدهم و وعده های انتخاباتی ایشان به مشارکت زنان در عرصه های مختلف ما امروز شاهد هستیم هر روز به میزان مشارکت زنان فریخته و توانمند جمهوری اسلامی ایران افزوده می شود . انتصاب معاونین و مدیران زن در دستگاههای نهاد ریاست جمهوری و در روزهای گذشته انتخاب رییس فدراسیون ژیمناستیک از بین زنان و همچنین  انتخاب اولین مدیر عامل زن هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران ( هما ) نشانه ای از به ثمر رسیدن یکی دیگر از  وعده های انتخاباتی رییس جمهور است . که با سعی و تلاش بستری برای اجرایی شدن وعده های انتخاباتی خود ایجاد و نتیجه آن را امروز شاهد هستیم .